Στὴν πρὸς Γαλάτας ἐπιστολήν, ὁ ἀπόστολος Παῦλος καλεῖ τοὺς πιστοὺς νὰ μὴν ἐπιστρέψουν στὴν δουλεία τοῦ νόμου, ἀλλὰ νὰ ζήσουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Πνεύματος. Στὸ πέμπτο κεφάλαιο, μετὰ τὸν κατάλογον τῶν «ἔργων τῆς σαρκός» — πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια, ζῆλοι, θυμοί, ἔριδες — προτάσσει τὸν ἀντίθετον κατάλογον: «ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια».
Τὸ νόημα
Ἡ ἐπιλογὴ τῶν ὅρων ἀπὸ τὸν Παῦλον δὲν εἶναι τυχαία. Ἀπὸ τὴ μία πλευρὰ μιλᾷ γιὰ «ἔργα» — πληθυντικός, διασκορπισμένα, ἀντιφατικὰ μεταξύ τους. Ἀπὸ τὴν ἄλλη γιὰ «καρπὸν» — ἑνικός, ἑνιαῖος, ὀργανικός. Ὁ καρπὸς εἶναι ἕνας, μὲ ἐννέα ὄψεις. Δὲν λέγει ὅτι ὁ ἕνας ἔχει ἀγάπη καὶ ὁ ἄλλος εἰρήνη· τὰ ἐννέα συνυπάρχουν ὅπου ζῇ τὸ Πνεῦμα. Στὴν κορυφὴ τοποθετεῖται ἡ ἀγάπη, ποὺ εἶναι «ὁ σύνδεσμος τῆς τελειότητος» (Κολ 3, 14). Ἀκολουθεῖ ἡ χαρὰ — ὄχι ἡ ἐπιφανειακὴ εὐθυμία, ἀλλὰ ἡ βαθεῖα χαρὰ ποὺ ἀντέχει στὶς θλίψεις. Ἡ εἰρήνη, ἡ μακροθυμία (ἡ μακρὰ ἀναμονὴ ἔναντι τῶν ἀδυναμιῶν τοῦ ἄλλου), ἡ χρηστότης (ἡ καλοσύνη ποὺ ἐκδηλώνεται ὡς εὐχάριστη συμπεριφορά), ἡ ἀγαθωσύνη (ἡ προθυμία γιὰ καλὲς πράξεις), ἡ πίστις (ἐδῶ μὲ τὴν ἔννοια τῆς ἀξιοπιστίας, τῆς πιστότητος), ἡ πραότης καὶ ἡ ἐγκράτεια συγκροτοῦν τὸ ἦθος τοῦ νέου ἀνθρώπου. «Κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστι νόμος»: ὁ νόμος ἔχει νόημα ὅπου ὑπάρχει παράβασις· ὅπου κυριαρχεῖ τὸ Πνεῦμα, ὁ νόμος καθίσταται περιττός.
Πατερικὲς προσεγγίσεις
Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἑρμηνεύοντας τὴν περικοπή, παρατηρεῖ ὅτι ὁ Παῦλος δὲν ὁρίζει τὸν χριστιανισμὸν διὰ τῶν ὅσων ἀποφεύγει, ἀλλὰ διὰ τῶν ὅσων καρπίζει. Ἡ ἀρετὴ δὲν εἶναι ἀπουσία κακοῦ· εἶναι παρουσία τοῦ ἀγαθοῦ. Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς διδάσκει ὅτι ὁ καρπὸς τοῦ Πνεύματος εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς συνεργίας τῆς θείας χάριτος καὶ τῆς ἀνθρωπίνης προαιρέσεως· δὲν παράγεται μηχανικῶς, ἀλλὰ καλλιεργεῖται. Στοὺς ἀσκητικοὺς πατέρες — ἰδίως στὴν Φιλοκαλίαν — οἱ ἐννέα ἰδιότητες παρουσιάζονται ὡς δεῖκτες προόδου τῆς πνευματικῆς ζωῆς: ὅπου ἀπουσιάζουν, ὅσες προσευχὲς καὶ ἂν λέγονται, κάτι δὲν ἔχει ριζώσει. Ὁ ἅγιος Σεραφεὶμ τοῦ Σαρώφ, στὶς συνομιλίες του μὲ τὸν Μοτοβίλωφ, ταυτίζει τὸν σκοπὸν τῆς Χριστιανικῆς ζωῆς μὲ τὴν κτῆσιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀκριβῶς αὐτοῦ ποὺ φέρει τὸν ἐννεαπλοῦν καρπόν.
Ἐφαρμογή
Νὰ ρωτᾶμε τὸν ἑαυτόν μας: ποιὸς εἶναι ὁ καρπὸς τῆς ζωῆς μου; Τὰ λόγια λένε πολλά· ὁ καρπὸς δὲν λέγει ψέματα.