Η παραβολή του Σπορέως ανοίγει τη μεγάλη παραβολική ενότητα του δέκατου τρίτου κεφαλαίου του Ματθαίου. Ο Κύριος κάθεται σε πλοιάριο και διδάσκει το πλήθος που στέκεται στην ακτή. Ένας σπορέας βγαίνει να σπείρει· οι σπόροι του πέφτουν σε τέσσερα διαφορετικά εδάφη: στην οδό, στα πετρώδη, στις ακάνθες και στην καλή γη. Μόνο το τελευταίο καρποφορεί, και μάλιστα σε διαφορετικούς βαθμούς —«τὰ μὲν ἑκατόν, τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὰ δὲ τριάκοντα».

Τὸ νόημα

Ο ίδιος ο Κύριος δίνει την ερμηνεία στους μαθητές του: ο σπόρος είναι ο λόγος της Βασιλείας, ο σπορέας ο ίδιος ο Χριστός, και τα εδάφη είναι οι διαφορετικές καταστάσεις της ανθρώπινης καρδίας. Στην οδό πέφτει ο λόγος όταν η καρδιά είναι σκληρή και απρόσεκτη· στα πετρώδη όταν δεχόμαστε με ενθουσιασμό αλλά χωρίς ρίζα· στις ακάνθες όταν οι μέριμνες του βίου και η απάτη του πλούτου πνίγουν τη φωνή του Θεού.

Η ποιοτική διαφορά της «καλής γης» δεν είναι θέμα έμφυτης αξίας, αλλά εργασίας: η γη γίνεται καλή όταν καθαρίζεται, οργώνεται, ποτίζεται. Η παραβολή δηλαδή δεν διαιρεί τους ανθρώπους σε τύπους, αλλά καλεί καθέναν να εξετάσει σε ποια κατάσταση βρίσκεται σήμερα η καρδιά του και τι χρειάζεται για να δεχθεί τον λόγο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αφθονία του σπορέα. Ο σπόρος δεν φειδωλεύεται· πέφτει παντού, ακόμα και εκεί που φαίνεται ότι δεν θα καρπίσει. Ο Κύριος δεν επιφυλάσσει τον λόγο του μόνο για όσους θεωρητικά θα τον υποδεχθούν.

Πατερικὲς προσεγγίσεις

Ο Ιερός Χρυσόστομος σχολιάζει εκτενώς την παραβολή στις Ομιλίες του στον Ματθαίο. Παρατηρεί ότι ο σπορέας δεν παραιτείται όταν ο σπόρος πέφτει σε άγονο έδαφος: συνεχίζει την σπορά, γιατί η εργασία του Λόγου είναι πάντοτε ελεύθερη, ποτέ καταναγκαστική. Η ευθύνη της καρποφορίας μετατίθεται στον δέκτη, χωρίς όμως να τον αφήνει μόνο.

Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας τονίζει τη συνεργία ανάμεσα στη χάρη και στην ανθρώπινη προαίρεση. Στην ασκητική παράδοση —ιδιαίτερα στους νηπτικούς συγγραφείς— οι ακάνθες ερμηνεύονται ως οι εμπαθείς λογισμοί που, αν δεν εκριζωθούν, καταπνίγουν τον σπόρο. Η νήψη γίνεται έτσι το όργωμα της καρδιακής γης.

Ἐφαρμογή

Η παραβολή μας προσκαλεί σε εσωτερική γεωργία: σιωπή, προσοχή, εξομολόγηση, ανάγνωση των Γραφών. Δεν αρκεί να ακούμε τον λόγο· χρειάζεται και έδαφος έτοιμο να τον υποδεχθεί.