Πενήντα ἡμέρες μετὰ τὴν Ἀνάσταση, καὶ δέκα μετὰ τὴν Ἀνάληψη, οἱ μαθηταὶ ἦσαν συνηγμένοι ἐπὶ τὸ αὐτὸ στὴν Ἱερουσαλήμ. Ἡ ἡμέρα ἦταν ἡ ἑβραϊκὴ Πεντηκοστή, ἑορτὴ τοῦ θερισμοῦ καὶ ἀνάμνησις τῆς Σιναϊτικῆς νομοθεσίας. «Καὶ ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας, καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι». Πύρινες γλῶσσες διαμοιράσθηκαν καὶ κάθισαν πάνω σὲ καθένα ἀπὸ αὐτούς.
Τὸ νόημα
Στὸ Σινᾶ ὁ Θεὸς ἔδωσε τὸν Νόμον γραμμένον σὲ πέτρινες πλάκες· στὴν Σιὼν δίδει τὸ Πνεῦμα γραμμένο σὲ καρδιὲς ἀνθρώπινες. Ἡ συμβολικὴ συνάφεια τῶν δύο γεγονότων εἶναι ἐσκεμμένη: ἡ Πεντηκοστὴ συμπληρώνει αὐτὸ ποὺ ἄρχισε στὸ Σινᾶ. Ἡ φωτιὰ ποὺ τότε ἔκαιγε στὸ ὄρος καὶ ἐφόβιζε τὸν λαόν, τώρα γίνεται φωτιὰ ποὺ θερμαίνει χωρὶς νὰ καίῃ — εἰκόνα τοῦ ἀκτίστου φωτὸς ποὺ θὰ συναντήσωμε ἀργότερα στὸν ἡσυχαστικὸν λόγον. Οἱ μαθηταὶ ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις. Στὸν Πύργο τῆς Βαβὲλ ἡ ἀνθρώπινη ὑπερηφανία διασκόρπισε τὶς γλῶσσες· στὴν Πεντηκοστὴ ἡ ταπείνωσις τοῦ Πνεύματος τὶς ἑνώνει. Δὲν ἀκυρώνει τὴν πολλαπλότητα — ὁ καθένας ἀκούει «τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ» — ἀλλὰ τὴν μεταμορφώνει σὲ συμφωνία. Ἡ Ἐκκλησία ἀπὸ τὴν πρώτη της στιγμὴ εἶναι πολυγλωσσικὴ καὶ καθολική.
Πατερικὲς προσεγγίσεις
Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, στὶς ὁμιλίες του εἰς τὰς Πράξεις, ἑρμηνεύει τὴν διαμοιρασμένη φλόγα ὡς εἰκόνα τοῦ ἑνὸς Πνεύματος ποὺ διανέμεται ἀδιαιρέτως: ὁ καθένας λαμβάνει τὸ πλήρωμα τῆς χάριτος, χωρὶς νὰ μειοῦται τὸ ὅλον. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἀφιερώνει τὸν 41ο Λόγον του στὴν Πεντηκοστὴ καὶ διδάσκει ὅτι ἡ ἑορτὴ ἀποκαλύπτει πληρέστερα τὸ τριαδικὸν Πρόσωπον τοῦ Παρακλήτου, μετὰ τὶς προγενέστερες ἀποκαλύψεις τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς θεωρεῖ τὴν Πεντηκοστὴν ὡς τὴν ἔναρξιν τῆς ἐσχατολογικῆς ἐποχῆς, ὅπου τὸ Πνεῦμα ἐνεργεῖ ἀδιάκοπα στὴν Ἐκκλησίαν. Ὁ ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος μαρτυρεῖ ὅτι ἡ Πεντηκοστὴ δὲν εἶναι ἕνα παρελθὸν γεγονός, ἀλλὰ μία διαρκὴς δυνατότης γιὰ κάθε πιστὸ ποὺ ἀνοίγεται στὸ Πνεῦμα.
Ἐφαρμογή
Κάθε φορὰ ποὺ συνάγεται ἡ Ἐκκλησία στὴν εὐχαριστιακὴ σύναξη, τὸ ἴδιο Πνεῦμα ἐπιφοιτᾷ. Ἡ Πεντηκοστὴ συνεχίζεται.