Ὁ ὅσιος Πατὴρ ἡμῶν Εὐάγριος ὁ Ποντικός

Βίος

Ὁ Εὐάγριος ἐγεννήθη περὶ τὸ 345 εἰς τὴν Ἰβόραν τοῦ Πόντου. Ἐχειροτονήθη ἀναγνώστης ὑπὸ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ διάκονος ὑπὸ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, τὸν ὁποῖον συνώδευσεν εἰς τὴν Β΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον τοῦ 381. Μετὰ τὴν Σύνοδον παρέμεινεν ὡς διάκονος εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀλλὰ ἀπεσύρθη αἰφνιδίως εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα ἵνα ἀποφύγῃ ἐρωτικὸν πειρασμόν. Παρὰ τῇ ὁσίᾳ Μελανίᾳ ἔλαβε τὸ μοναχικὸν σχῆμα καὶ μετέβη εἰς τὴν ἔρημον τῆς Νιτρίας καὶ ἀκολούθως εἰς τὰ Κελλία. Ἔζησεν ἐκεῖ ἐπὶ δεκαεπτὰ ἔτη ὡς μαθητὴς τοῦ Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου καὶ τοῦ Μακαρίου τοῦ Ἀλεξανδρέως, καὶ ἐκοιμήθη τὸ 399 εἰς ἡλικίαν 54 ἐτῶν.

Διδασκαλία

Συνέγραψε πλῆθος ἔργων: «Πρακτικός», «Γνωστικός», «Κεφάλαια γνωστικά», «Περὶ προσευχῆς», «Ἀντιρρητικός». Διετύπωσε πρῶτος τὴν συστηματικὴν διδασκαλίαν τῶν ὀκτὼ λογισμῶν — γαστριμαργία, πορνεία, φιλαργυρία, λύπη, ὀργή, ἀκηδία, κενοδοξία, ὑπερηφάνεια — ἥτις ἀνεσχηματίσθη ἀκολούθως διὰ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Κασσιανοῦ εἰς τὴν δυτικὴν παράδοσιν. Καθώρισε τὰ τρία στάδια τῆς πνευματικῆς ζωῆς: πρακτική, φυσικὴ θεωρία, θεολογική.

Σημασία

Ἂν καὶ ὁρισμένα ὠριγενιστικὰ στοιχεῖα τῆς διδασκαλίας του κατεκρίθησαν ὑπὸ τῆς Ε΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, οἱ ἀσκητικαὶ μέθοδοί του παρέμειναν θεμελιώδεις διὰ τὴν Φιλοκαλίαν. Ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς διέσωσε ὅ,τι ὑπῆρχε ὀρθόδοξον στὴν παρακαταθήκην του.