Ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Γρηγόριος, Ἐπίσκοπος Νύσσης

Βίος

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἐγεννήθη περὶ τὸ 335, νεώτερος ἀδελφὸς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τῆς ἁγίας Μακρίνης. Ἐνυμφεύθη ἀρχικῶς, ἀλλὰ μετὰ τὴν κοίμησιν τῆς συζύγου του ἀφιερώθη πλήρως εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Ἐχειροτονήθη ἐπίσκοπος Νύσσης τὸ 372 ὑπὸ τοῦ Βασιλείου. Συμμετέσχεν εἰς τὴν Β΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον τοῦ 381 καὶ ἐκοιμήθη περὶ τὸ 395.

Διδασκαλία

Τὰ ἔργα του «Περὶ κατασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου», «Εἰς τὸν βίον Μωυσέως», «Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν», «Εἰς τὸ Ἆσμα Ἀσμάτων» καὶ ὁ μέγας «Κατηχητικὸς Λόγος» θεμελιώνουν τὴν χριστιανικὴν μυστικὴν θεολογίαν. Διετύπωσε τὴν θεολογίαν τῆς «ἐπεκτάσεως»: ἡ θέωσις δὲν ἔχει τέλος, ἡ ψυχὴ προοδεύει αἰωνίως ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν εἰς τὸν Θεόν. Ἀνέπτυξε ἐπίσης τὴν ἀνθρωπολογίαν τοῦ «κατ’ εἰκόνα» καὶ ἐπεξεργάσθη τὴν ἀποφατικὴν θεολογίαν.

Σημασία

Ἡ μυστικὴ θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου ἐπηρέασε καθοριστικῶς τὸν ἅγιον Διονύσιον τὸν Ἀρεοπαγίτην, τὸν Μάξιμον τὸν Ὁμολογητὴν καὶ ὁλόκληρον τὴν ἡσυχαστικὴν παράδοσιν. Συμπληρώνει τοὺς ὁμοκαππαδόκας Πατέρας μὲ βάθος μυστικῆς ἐμπειρίας ζωντανὸν εἰς τὴν ὀρθόδοξον πνευματικότητα.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον (PG 44): Περὶ τοῦ βίου Μωυσέως — ἡ ἱστορία (Α΄) καὶ ἡ πνευματικὴ θεωρία (Β΄) τοῦ βίου τοῦ Μωυσέως ὡς ἀτελεύτητος ὁδὸς τελειώσεως πρὸς τὸν Θεόν.

Ἐπίσης (PG 44): Ἐξήγησις εἰς τὸ Ἆσμα τῶν Ἀσμάτων — αἱ δεκαπέντε ὁμιλίαι, ἡ κλασικὴ μυστικὴ ἑρμηνεία τοῦ Ἄσματος ὡς ἀνόδου τῆς ψυχῆς πρὸς τὸν νυμφίον Χριστόν, σὲ φωτογραφικὴ ἀναπαραγωγὴ τῆς πρωτότυπης ἔκδοσης (δημόσιος τομέας).