Ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως

Βίος

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἐγεννήθη περὶ τὸ 329 εἰς Ἀριανζὸν τῆς Καππαδοκίας ἐκ γονέων ἁγίων. Ἐσπούδασεν εἰς τὴν Καισάρειαν, τὴν Ἀλεξάνδρειαν καὶ τὰς Ἀθήνας, ὅπου συνεδέθη μετὰ τοῦ Βασιλείου. Ἐχειροτονήθη πρεσβύτερος ὑπὸ τοῦ πατρός του, ἐπισκόπου Ναζιανζοῦ, καὶ ἐπίσκοπος Σασίμων ὑπὸ τοῦ Βασιλείου. Τὸ 379 ἐκλήθη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὅπου ἐποίμανε τὴν καταπονουμένην ὑπὸ τοῦ ἀρειανισμοῦ Ἐκκλησίαν καὶ προήδρευσε τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου τοῦ 381. Παρῃτήθη ἑκουσίως καὶ ἐκοιμήθη τὸ 390.

Διδασκαλία

Σώζονται 45 «Λόγοι», 245 «Ἐπιστολαί» καὶ ἑκατοντάδες ποιήματα. Οἱ πέντε Θεολογικοὶ Λόγοι του συνιστοῦν τὴν τελειοτέραν διατύπωσιν τῆς ὀρθοδόξου τριαδολογίας πρὶν ἀπὸ τὴν Β΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον. Διετύπωσε τὴν ἀρχήν: «τὸ γὰρ ἀπρόσληπτον, ἀθεράπευτον· ὃ δὲ ἥνωται τῷ Θεῷ, τοῦτο καὶ σῴζεται», ποὺ ἀποτελεῖ θεμέλιον τῆς ὀρθοδόξου χριστολογίας.

Σημασία

Μόνον τρεῖς ἁγίους ὀνομάζει ἡ Ἐκκλησία «Θεολόγους»: τὸν Ἰωάννην τὸν Εὐαγγελιστήν, τὸν Γρηγόριον καὶ τὸν Συμεὼν τὸν Νέον Θεολόγον. Ὁ Γρηγόριος μὲ τὴν λεπτὴν ποιητικὴν εὐαισθησίαν καὶ τὸ θεολογικὸν βάθος ὑπῆρξε ἡ φωνὴ τῆς Ὀρθοδοξίας στὴν τελικὴν διατύπωσιν τοῦ Πιστεύω.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον (PG 36): Οἱ πέντε Θεολογικοὶ Λόγοι (Λόγοι ΚΖ΄–ΛΑ΄) — ἡ τελειοτέρα διατύπωσις τῆς ὀρθοδόξου τριαδολογίας: περὶ τοῦ ἀκαταλήπτου τῆς θείας φύσεως, καὶ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.