Ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Ἰουστῖνος, ὁ Φιλόσοφος καὶ Μάρτυς

Βίος

Ὁ ἅγιος Ἰουστῖνος ἐγεννήθη περὶ τὸ 100 ἐν Φλαβίᾳ Νεαπόλει τῆς Σαμαρείας ἀπὸ ἐθνικὴν οἰκογένειαν. Ἀφοῦ ἐσπούδασε στωικήν, περιπατητικήν, πυθαγόρειον καὶ πλατωνικὴν φιλοσοφίαν, ἐγνώρισε τὸν Χριστιανισμὸν διὰ συναντήσεως μὲ γέροντα παρὰ τὴν θάλασσαν. Ἐδίδαξεν ἐν Ῥώμῃ, ὅπου ἵδρυσε χριστιανικὴν φιλοσοφικὴν σχολήν, καὶ ἐτελειώθη μαρτυρικῶς μετὰ ἓξ μαθητῶν του περὶ τὸ 165 ἐπὶ Μάρκου Αὐρηλίου.

Διδασκαλία

Σώζονται τρία γνήσια ἔργα του: αἱ δύο «Ἀπολογίαι» πρὸς τοὺς αὐτοκράτορας καὶ ὁ «Διάλογος πρὸς Τρύφωνα» τὸν Ἰουδαῖον. Ἐθεμελίωσε τὴν θεωρίαν τοῦ «σπερματικοῦ Λόγου»: σπέρματα τῆς ἀληθείας ὑπάρχουν εἰς τοὺς προχριστιανικοὺς φιλοσόφους — ὁ Σωκράτης καὶ ὁ Ἡράκλειτος ἦσαν «χριστιανοὶ πρὸ Χριστοῦ» κατὰ τὸ μέτρον τῆς μετοχῆς των εἰς τὸν Λόγον. Πρῶτος περιέγραψε λεπτομερῶς τὴν Θείαν Λειτουργίαν τοῦ β΄ αἰῶνος.

Σημασία

Ἀποτελεῖ τὸν θεμελιωτὴν τῆς ὀρθοδόξου ἀπολογητικῆς καὶ τὸν πρῶτον ποὺ ἐτόλμησε νὰ ἑνώσῃ φιλοσοφικὴν παιδείαν καὶ χριστιανικὴν πίστιν. Ἡ στάσις του ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς σοφίας χαράσσει τὸν τρόπον τοῦ ὀρθοδόξου διαλόγου μὲ τὸν κόσμον.