Ὁ διδάσκαλος ἡμῶν Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς

Βίος

Ὁ Κλήμης ἐγεννήθη περὶ τὸ 150, πιθανῶς ἐν Ἀθήναις, ἐξ ἐθνικῶν γονέων. Μετὰ τὴν στροφήν του εἰς τὸν Χριστιανισμὸν περιόδευσεν ἀναζητῶν διδασκάλους — εἰς Ἑλλάδα, Ἰταλίαν, Συρίαν, Παλαιστίνην — ἕως ὅτου εὗρεν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τὸν Πάνταινον, διευθυντὴν τῆς Κατηχητικῆς Σχολῆς, τὸν ὁποῖον καὶ διεδέχθη περὶ τὸ 200. Ἀπεσύρθη κατὰ τὸν διωγμὸν τοῦ Σεπτιμίου Σεβήρου καὶ ἐκοιμήθη εἰρηνικῶς περὶ τὸ 215.

Διδασκαλία

Τὰ τρία κύρια ἔργα του — «Προτρεπτικός», «Παιδαγωγὸς» καὶ «Στρωματεῖς» — συνθέτουν μίαν παιδαγωγικὴν τριλογίαν: προτροπὴ τοῦ ἐθνικοῦ πρὸς τὴν πίστιν, ἠθικὴ διαπαιδαγώγησις τοῦ νεοφωτίστου, ἀνωτέρα γνωστικὴ ζωὴ τοῦ ὥριμου χριστιανοῦ. Ἀνέπτυξε τὴν ἔννοιαν τοῦ «ἀληθοῦς γνωστικοῦ» — τοῦ χριστιανοῦ ποὺ διὰ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς θεωρίας ἀνάγεται εἰς τὴν θέωσιν. Διετήρησε ἰσορροπίαν μεταξὺ φιλοσοφίας καὶ ἀποκαλύψεως, βλέπων ἐν τῇ ἑλληνικῇ παιδείᾳ «παιδαγωγὸν εἰς Χριστόν».

Σημασία

Θεμελίωσε τὴν θεολογικὴν παράδοσιν τῆς Ἀλεξανδρείας ποὺ ἐκορυφώθη μὲ τὸν Ὠριγένην, τὸν Ἀθανάσιον καὶ τὸν Κύριλλον. Ἡ σύνθεσίς του ἑλληνικῆς φιλοσοφίας καὶ χριστιανικῆς πίστεως παραμένει πρότυπον τοῦ ὀρθοδόξου λόγου περὶ παιδείας.