Μεθόδιος, Ἐπίσκοπος Ὀλύμπου τῆς Λυκίας, Ἱερομάρτυς

Βίος

Ὁ Μεθόδιος ἤκμασε κατὰ τὸ τελευταῖον τέταρτον τοῦ Γ΄ αἰῶνος ὡς ἐπίσκοπος τοῦ Ὀλύμπου τῆς Λυκίας. Ὁ Εὐσέβιος δὲν τὸν μνημονεύει· ἀρχαιοτάτη μαρτυρία εἶναι ἐκείνη τοῦ Ἱερωνύμου, ὁ ὁποῖος τὸν φέρει ἐπίσκοπον Ὀλύμπου καὶ ὕστερον Τύρου καὶ τοποθετεῖ τὸ μαρτύριόν του ἐν Χαλκίδι, περὶ τὸ 311, ἐπὶ τῶν τελευταίων διωγμῶν. Ἡ ἐπωνυμία «Πατάρων», ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι εὐρύτατα γνωστὸς εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν, ἀπαντᾷ εἰς πηγὰς ἀπὸ τοῦ ΣΤ΄ αἰῶνος καὶ ἑξῆς· ἡ δὲ ἐπισκοπὴ Τύρου ἀμφισβητεῖται ὑπὸ τῆς νεωτέρας ἔρευνας. Ἡ μνήμη του τιμᾶται τὴν 20ὴν Ἰουνίου.

Ἔργα

Ἀκέραιον εἰς τὸ πρωτότυπον σώζεται τὸ «Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἢ περὶ ἁγνείας», συμποτικὸς διάλογος κατὰ τὸ πλατωνικὸν πρότυπον, ὅπου δέκα παρθένοι ἐγκωμιάζουν διαδοχικῶς τὴν ἁγνείαν καὶ ἡ συνάθροισις κατακλείεται μὲ τὸν ἀλφαβητικὸν ὕμνον τῆς Θέκλας πρὸς τὸν Νυμφίον Χριστόν, οὗ τὸ ἐφύμνιον· «Ἁγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι.» Ἐκτενῆ ἑλληνικὰ ἀποσπάσματα σώζονται ἐκ τοῦ «Περὶ ἀναστάσεως» (Ἀγλαοφῶν), κυρίως διὰ τοῦ Ἐπιφανίου, καὶ ἐκ τοῦ «Περὶ τοῦ αὐτεξουσίου»· ἀμφότερα σώζονται πληρέστερα εἰς παλαιοσλαβονικὴν μετάφρασιν, ὡς καὶ τὰ «Περὶ βίου», «Περὶ τῶν βρωτῶν», «Περὶ λέπρας» καὶ «Περὶ τῆς βδέλλης». Ὁ Ἱερώνυμος μνημονεύει ἐπίσης ἀπολεσθέντα ἔργα, ἤτοι τὸ κατὰ Πορφυρίου, τὸ περὶ τῆς ἐγγαστριμύθου καὶ ὑπομνήματα εἰς τὴν Γένεσιν καὶ τὸ Ἆσμα τῶν Ἀσμάτων.

Θέσις καὶ σημασία

Ὁ Μεθόδιος εἶναι ὁ τελευταῖος τῶν μεγάλων Ἑλλήνων συγγραφέων πρὸ τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καὶ ὁ πρῶτος ὅστις ἀντιμετώπισε συστηματικῶς τὸν Ὠριγένη, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ ἀποβάλῃ τὴν ἀλληγορικὴν ἑρμηνευτικὴν μέθοδον τὴν ὁποίαν παρ’ αὐτοῦ ἐκληρονόμησεν. Ἐπέμεινεν ὅτι ἀνίσταται αὐτὸ τοῦτο τὸ σῶμα καὶ οὐχὶ ἕτερον πνευματικώτερον, ἀπέρριψε τὴν ἀϊδιότητα τοῦ κόσμου καὶ ὑπερησπίσθη τὸ αὐτεξούσιον ἔναντι τοῦ γνωστικοῦ δυϊσμοῦ, ὅστις ἀπέδιδε τὸ κακὸν εἰς ἄναρχον ὕλην. Ἡ περὶ παρθενίας διδασκαλία του δὲν εἶναι ἠθικολογία ἀλλὰ ἐκκλησιολογία· ἡ Ἐκκλησία εἰκονίζεται ὡς μήτηρ καὶ νύμφη, ἡ ὁποία γεννᾷ τοὺς πιστοὺς εἰς Χριστόν. Ἡ «Ἀποκάλυψις τοῦ Ψευδο-Μεθοδίου», συριακὸν ἀποκαλυπτικὸν κείμενον τοῦ Ζ΄ αἰῶνος περὶ τοῦ ἐσχάτου βασιλέως, κυκλοφορήσαν ὑπὸ τὸ ὄνομά του, εἶναι νόθον καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς αὐτόν.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον: Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων (Migne, Patrologia Graeca, τόμ. 18), εἰς φωτογραφικὴν ἀναπαραγωγὴν τῆς ἐκδόσεως. Βίος καὶ μνήμη τοῦ ἁγίου: Ἅγιος Μεθόδιος ὁ Ἱερομάρτυς.