Θεοτόκε Παρθένε

Θεοτόκε Παρθένε, χαῖρε,

κεχαριτωμένη Μαρία, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ.

Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξί,

καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου,

ὅτι Σωτῆρα ἔτεκες τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Ἡ ἀρχαιότερη καὶ πιὸ διαδεδομένη προσευχὴ πρὸς τὴν Παναγία στὴν ὀρθόδοξη παράδοση. Ἡ δομή της ἀντλεῖ ἄμεσα ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο: τὸ «χαῖρε, κεχαριτωμένη» εἶναι ὁ ἀγγελικὸς χαιρετισμὸς τοῦ Γαβριὴλ κατὰ τὸν Εὐαγγελισμό (Λουκ. 1,28), ἐνῷ τὸ «εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου» εἶναι ὁ ἀσπασμὸς τῆς Ἐλισάβετ κατὰ τὴ Συνάντησιν τῶν δύο μητέρων (Λουκ. 1,42), ὅταν τὸ ἔμβρυον τοῦ Προδρόμου ἐσκίρτησεν ἐν τῇ κοιλίᾳ της.

Ἡ ὀρθόδοξη παράδοσις προσθέτει στὸν εὐαγγελικὸ χαιρετισμὸ τὴ θεολογικὴ κατακλείδα: «ὅτι Σωτῆρα ἔτεκες τῶν ψυχῶν ἡμῶν» — ὁμολογία ποὺ συνδέει τὴν Θεοτόκο μὲ τὸ ἔργο τῆς σωτηρίας.

Ἀπαγγέλλεται:

• Ὡς ἀπολυτίκιον στὴν Ἀκολουθία τοῦ Μ. Ἀποδείπνου, μετὰ τὸ Σύμβολον.
• Στοὺς Κανόνες ὡς θεοτοκίον.
• Στὶς προσωπικὲς προσευχὲς ὡς ἀντίστοιχη τοῦ Πάτερ Ἡμῶν.

Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ ρωμαιοκαθολικὸ «Ave Maria», ἡ ὀρθόδοξη ἐκδοχὴ δὲν περιέχει τὸ αἴτημα «πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν». Ἡ ὀρθόδοξη παράδοση ἐπικεντρώνεται στὴ δοξολογία τῆς Θεοτόκου ὡς αὐτῆς ποὺ γέννησε τὸν Σωτήρα, χωρὶς νὰ προσθέτει αἰτήματα — αὐτὰ ἐπιφυλάσσονται σὲ ἄλλες προσευχές (π.χ. Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσον ἡμᾶς).