Παναγία Ποδίθου

Ἡ Παναγία Ποδίθου εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς δέκα ζωγραφισμένους ναοὺς τοῦ Τροόδους ποὺ ἔχει ἐγγραφεῖ στὸν κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιᾶς τῆς UNESCO, ξακουστὸς γιὰ τὶς τοιχογραφίες του σὲ «ἰταλοβυζαντινὸ» ὕφος.

Ἱστορία

Ὁ ναὸς ἀνεγέρθηκε τὸ 1502, στὰ χρόνια τῆς βενετικῆς κυριαρχίας στὴν Κύπρο, ὡς καθολικὸ μικρῆς μονῆς. Σύμφωνα μὲ τὴ σωζόμενη κτητορικὴ ἐπιγραφή, ἀνηγέρθη μὲ δαπάνη τοῦ Δημητρίου ντὲ Κόρον καὶ τῆς συζύγου του Ἑλένης. Ἀφιερωμένος στὴ Θεοτόκο, λειτούργησε ὡς μοναστηριακὸς ναὸς καὶ ἀργότερα ὡς ἐνοριακός, ἐνῷ σήμερα συγκαταλέγεται στὰ προστατευόμενα μνημεῖα τῆς περιοχῆς τῆς Γαλάτας.

Ἀρχιτεκτονική

Ἀνήκει στὸν χαρακτηριστικὸ κυπριακὸ τύπο τοῦ ξυλόστεγου ναοῦ τοῦ Τροόδους: ἕνας ἁπλὸς μονόχωρος πέτρινος πυρήνας καλύπτεται ἀπὸ μιὰ δεύτερη, μεγάλη καὶ ὀξυκόρυφη ξύλινη στέγη μὲ πλατιὲς προεξοχές, ποὺ φτάνει σχεδὸν ὣς τὸ ἔδαφος. Ἡ λύση αὐτὴ προστατεύει τὴν τοιχοδομὴ καὶ τὶς τοιχογραφίες ἀπὸ τὶς ἔντονες βροχὲς καὶ τὰ χιόνια τοῦ ὀρεινοῦ ὄγκου. Στὴ δυτικὴ πλευρὰ ἀνοίγεται ἡμιυπαίθρια στοά, στοιχεῖο κοινὸ στοὺς ναοὺς αὐτῆς τῆς οἰκογένειας.

Τοιχογραφίες

Ὁ ζωγραφικὸς διάκοσμος, ἔργο κυρίως τῶν ἀρχῶν τοῦ 16ου αἰῶνα, θεωρεῖται ἀπὸ τὰ ὡριμότερα δείγματα τῆς λεγόμενης «ἰταλοβυζαντινῆς» σχολῆς τῆς Κύπρου. Ἡ παράδοση τῆς βυζαντινῆς εἰκονογραφίας συναντᾶ ἐδῶ στοιχεῖα τῆς βενετσιάνικης Ἀναγεννήσεως — στὴν προοπτική, στὴν ἀπόδοση τοῦ χώρου καὶ στὶς ἐνδυμασίες. Στὸ ἀέτωμα πάνω ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ ἱεροῦ δεσπόζει ἡ μεγάλη σύνθεση τῆς Σταυρώσεως, ἐνῷ σώζονται ἐπίσης σκηνὲς ἀπὸ τὸν κύκλο τῆς Θεοτόκου καὶ τῶν Παθῶν.

Σημασία

Ἡ Παναγία Ποδίθου μαρτυρεῖ μὲ ξεχωριστὴ ἐνάργεια τὴ συνάντηση δύο κόσμων στὴν Κύπρο τῆς Ἀναγεννήσεως: τῆς ἀνατολικῆς ὀρθόδοξης παράδοσης καὶ τῆς δυτικῆς τέχνης. Μαζὶ μὲ τοὺς ὑπόλοιπους ζωγραφισμένους ναοὺς τοῦ Τροόδους ἀποτελεῖ πολύτιμη πηγὴ γιὰ τὴν ἱστορία τῆς κυπριακῆς θρησκευτικῆς ζωγραφικῆς.