Ἅγιος Φανούριος ὁ Νεοφανὴς Μεγαλομάρτυς

Ὁ Ἅγιος Φανούριος εἶναι «νεοφανής» —ἀνεκαλύφθη πολὺ ἀργὰ μετὰ τὸ μαρτύριό του. Στὴν Πόλη τῆς Ρόδου τὸν 14ο αἰώνα, ὅταν Ὀθωμανοὶ ἀνέσκαπταν θεμέλια ἐρειπωμένου ναοῦ, βρῆκαν εἰκόνα νεαροῦ μάρτυρος ζωγραφισμένου μὲ στρατιωτικὴ στολή, κρατώντας ἕνα κερὶ ἀναμμένο. Δίπλα του, μικρὲς εἰκονικὲς σκηνὲς εἰκονίζουν τὰ μαρτύριά του.

Ἡ ἀρχιεπισκοπὴ Ρόδου τὸν ἀνεγνώρισε καὶ τὸ ὄνομά του διαβάστηκε στὴν ἐπιγραφὴ τῆς εἰκόνας: «Ὁ ἅγιος Φανούριος» — αὐτὸς ποὺ φανερώνει τὰ χαμένα. Ὁ βίος του δὲν εἶναι γνωστός· κανεῖς δὲν θυμοῦνταν πλέον ποιός ἦταν, πότε ἔζησε, ἢ ποῦ μαρτύρησε.

Ἡ λαϊκὴ εὐσέβεια τὸν συνδέει μὲ τὴν εὕρεση τῶν ἀπολεσθέντων — ἀντικειμένων, ζώων, λύσεων ἀπροσδοκήτων προβλημάτων. Ἡ ἑλληνικὴ παράδοση τῆς «φανουρόπιτας» (ἁπλῆ νηστίσιμη πίτα μὲ ἐννέα ὑλικὰ ποὺ προσφέρεται στοὺς γείτονες ὅταν κάποιος ἔχει χάσει κάτι) εἶναι ἀπὸ τὶς πιὸ ζωντανὲς λαϊκὲς λατρευτικὲς ἐκφράσεις.