Ἅγιος Φώτιος ὁ Μέγας Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Ὁ Φώτιος γεννήθηκε γύρω στὸ 820 ἀπὸ ἀριστοκρατικὴ οἰκογένεια τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Πρὶν χειροτονηθεῖ, ἦταν διδάσκαλος, λόγιος καὶ ὑψηλὸς διπλωμάτης. Ἡ μόρφωσή του ἦταν ἐγκυκλοπαιδική: ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματεία, θεολογία, νομικά, ἀστρονομία, ἰατρική. Τὰ «Μυριόβιβλα» ἢ «Βιβλιοθήκη» του —ἀνασκόπηση 280 βιβλίων— μᾶς διέσωσε τὴν περιγραφὴ πολλῶν ἀρχαίων ἔργων ποὺ ἔχουν χαθεῖ.

Διορίστηκε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τὸ 858 μετὰ τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ Ἰγνατίου. Ἡ ἐπιλογὴ του ἦταν ἀντικανονικὴ — ἦταν λαϊκὸς ποὺ χειροτονήθηκε διαδοχικὰ μοναχός, διάκονος, πρεσβύτερος καὶ ἐπίσκοπος μέσα σὲ ἕξι ἡμέρες. Ὁ πάπας Νικόλαος Α’ ἀρνήθηκε νὰ ἀναγνωρίσει τὴν ἐκλογή του, δημιουργώντας τὸ πρῶτο σχίσμα Ἀνατολῆς-Δύσεως («Φωτιανὸ Σχίσμα»).

Τὸ μεγαλύτερο θεολογικό του ἔργο εἶναι ἡ Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς Φράγκους τοῦ 867 ποὺ καταγγέλλει τὴν προσθήκη τοῦ filioque στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως. Αὐτὴ ἡ καταγγελία σημάδεψε τὴν ἀρχὴ τῆς συστηματικῆς ὀρθόδοξης ὑπεράσπισης ἔναντι τῶν δυτικῶν παρεμβολῶν. Ὁ Φώτιος ὀργάνωσε ἐπίσης τὸν εὐαγγελισμὸ τῶν Σλάβων μέσῳ τῶν ἀπεσταλμένων του Κυρίλλου καὶ Μεθοδίου. Ἐκοιμήθη τὸ 893 μ.Χ. καὶ ἀνεκηρύχθη ἅγιος ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο. Κορυφαία μορφὴ τῆς λεγομένης «Πρώτης Βυζαντινῆς Ἀναγέννησης» τοῦ 9ου αἰώνα.