Ἅγιοι Κοσμᾶς καὶ Δαμιανὸς οἱ Ἀνάργυροι

Ἀδέλφια ἰατροὶ ἀπὸ τὴ Μ. Ἀσία (Αἰγαὶ ἢ Συρία, ἀνάλογα μὲ τὴν παράδοση), σπούδασαν ἰατρικὴ σὲ ἐποχὴ ποὺ τὸ ἐπάγγελμα ἦταν ἐξαιρετικὰ προσοδοφόρο. Ἀντὶ νὰ πλουτίσουν, ἐπέλεξαν νὰ θεραπεύουν δωρεάν, μετατρέποντας τὴν ἰατρικὴ σὲ ἔργο φιλανθρωπίας. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ὁ τίτλος «Ἀνάργυροι» — ἄνευ ἀργυρίων.

Στὶς διηγήσεις τοῦ μαρτυρίου τους ἐνσωματώνονται πολλὰ θαύματα: θεράπευσαν λεπρούς, παράλυτους, καὶ ἀκόμα ζῷα. Ἡ διδασκαλία τους συνδύαζε τὴν ἐπιστημονικὴ ἰατρικὴ μὲ τὴν προσευχή. Ὑπάρχουν τρεῖς διαφορετικὲς ζεύξεις ἀδελφῶν Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ — Ρώμης, Ἀσίας καὶ Ἀραβίας — ἑορτάζονται ξεχωριστά, ἀλλὰ ἡ κύρια εἶναι ἡ τῶν Ἀσιανῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου.

Στὴν εἰκονογραφία ἀπεικονίζονται μαζί, κρατώντας ἰατρικὰ ἐργαλεῖα — κουτὶ φαρμάκων, σκαλπέλι. Ἡ λαϊκὴ ἐπίκλησή τους εἶναι ζωντανὴ μέχρι σήμερα: σὲ πολλὰ ἑλληνικὰ νοσοκομεῖα ὑπάρχει παρεκκλήσιό τους, καὶ ἡ γιορτή τους τιμᾶται ἀπὸ ἰατροὺς καὶ νοσηλευτές.