Στην ορθόδοξη παράδοση ο γάμος είναι μυστήριο. Δεν είναι κοινωνική σύμβαση ούτε νομική ένωση — είναι ευχαριστιακή πράξη όπου δύο πρόσωπα γίνονται μία ζώσα κοινωνία αγάπης κατά τον τύπο της σχέσης Χριστού και Εκκλησίας.
Δύο γίνονται ένα
Η Παλαιά Διαθήκη ήδη δηλώνει: «οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» (Γέν. 2,24). Στην Καινή Διαθήκη ο Παύλος εξηγεί ότι «τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν, ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν» (Εφεσ. 5,32). Ο γάμος δηλαδή δεν είναι αυτοσκοπός — εικονίζει μία ευρύτερη πραγματικότητα.
Το στεφάνωμα
Η ορθόδοξη ακολουθία κορυφώνεται στο στεφάνωμα. Τα στέφανα έχουν διπλή σημασία: εικονίζουν τη βασιλική τιμή των νεονύμφων ως βασιλέων του οίκου τους και ταυτόχρονα τη μαρτυρική κλήση τους — γιατί η αγάπη απαιτεί καθημερινή θυσία. Στις παλαιότερες πρακτικές, τα στέφανα έμεναν στο ναό για οκτώ ημέρες, δηλώνοντας ότι το ζευγάρι ανήκει στη μυστηριακή κοινότητα.
Η αδιαλυτότητα
Η ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζει τον γάμο ως αδιάλυτο, όπως το λέει ο Χριστός (Ματθ. 19,6). Σε περιπτώσεις πραγματικής διάλυσης ωστόσο, εφαρμόζει την αρχή της οικονομίας — επιτρέποντας δεύτερο γάμο με μετάνοια — όχι από συμβιβασμό αλλά από φιλανθρωπία προς την ανθρώπινη αδυναμία.
Πορεία προς τη βασιλεία
Ο γάμος δεν τελειώνει στη γέννηση τέκνων. Είναι πορεία αγιασμού όπου οι δύο σύζυγοι βοηθούν ο ένας τον άλλον να φτάσει στη βασιλεία του Θεού. Γι’ αυτό η ευχή της στέψεως ζητά: «αξίωσον αυτούς ζωήν αγαθήν, μακροημέρευσιν, σωφροσύνην… ίνα και αυτοί επιτύχωσι των επουρανίων αγαθών».
Έτσι, ο γάμος γίνεται «μικρή Εκκλησία» — μυστηριακή κοινότητα μέσα στη μεγαλύτερη.