Στην ορθόδοξη παράδοση, η Θεία Λειτουργία δεν είναι μία θρησκευτική τελετή ανάμεσα σε άλλες. Είναι ο τόπος όπου η Εκκλησία γίνεται αυτό που είναι: σώμα Χριστού.
Η σύναξη
Η ίδια η λέξη «Λειτουργία» σημαίνει «έργο του λαού» — κοινή πράξη. Δεν τελείται ιδιωτικά· απαιτεί συναγωγή πιστών γύρω από τον επίσκοπο ή τον πρεσβύτερο. Στους πρώτους αιώνες, η Λειτουργία τελούνταν στους ναούς πάνω από τις μνήμες των μαρτύρων, συνδέοντας τη ζωντανή Εκκλησία με τη θριαμβεύουσα.
Δύο μέρη
Η σημερινή Θεία Λειτουργία αποτελείται από δύο διακριτά αλλά συνδεδεμένα μέρη: τη Λειτουργία του Λόγου και τη Λειτουργία του Μυστηρίου. Στην πρώτη, η κοινότητα ακούει τις Γραφές και προσεύχεται. Στη δεύτερη, τελείται η καθαγίαση των δώρων και η Θεία Κοινωνία.
Η αναμνηστική παρουσία
Η ορθόδοξη θεολογία διδάσκει ότι η Λειτουργία δεν είναι μία απλή ανάμνηση του Μυστικού Δείπνου. Είναι η ίδια η ευχαριστιακή πράξη, παρούσα εδώ και τώρα, με δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Ο πιστός δεν θυμάται απλώς τι έγινε — μετέχει σε αυτό που συνεχίζει να γίνεται.
Έσχατη πραγματικότητα
Η Λειτουργία είναι ταυτόχρονα ανάμνηση του παρελθόντος, παρουσία του παρόντος και πρόγευση του μέλλοντος. Στη Θεία Λειτουργία η κτίση φέρνει τους πρώτους καρπούς της ως ευχαριστία· το ψωμί και ο οίνος δεν παραμένουν απλά σύμβολα αλλά γίνονται «τα φρικτά μυστήρια».
Γι’ αυτό η Λειτουργία βρίσκεται στο επίκεντρο της ορθόδοξης ζωής — όχι ως υποχρέωση αλλά ως πηγή.