Στο Σύμβολο της Πίστεως ομολογούμε για τον Χριστό «καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς». Η Δευτέρα Παρουσία είναι θεμελιώδες σημείο της ορθόδοξης πίστης και αναμένεται με προσμονή.
Σαφής αλλά απρόβλεπτη
Ο Χριστός δίδαξε ότι θα επανέλθει «ἐν δόξῃ» (Ματθ. 25,31), αλλά τόνισε συγχρόνως ότι «περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας οὐδεὶς οἶδεν» (Ματθ. 24,36). Η Εκκλησία απορρίπτει κάθε προσπάθεια χρονολόγησης της Δευτέρας Παρουσίας. Όσοι κατά καιρούς προέβλεπαν συγκεκριμένες ημερομηνίες πλανήθηκαν.
Η κρίση
Στην ορθόδοξη παράδοση, η κρίση δεν είναι αυθαίρετη απόφαση ενός εξωτερικού δικαστή. Είναι αποκάλυψη της εσωτερικής κατάστασης κάθε ανθρώπου. Όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Χριστός είναι το ίδιο φως που γίνεται για άλλους χαρά και για άλλους πύρ — όχι γιατί αλλάζει το φως αλλά γιατί διαφέρει η εσωτερική προετοιμασία.
Η μόνη ερώτηση
Σύμφωνα με την περικοπή του Ματθαίου (κεφ. 25,31-46), η ερώτηση της κρίσεως είναι μία: αναγνωρίσαμε τον Χριστό στον πεινασμένο, στον ξένο, στον φυλακισμένο, στον άρρωστο; Η ορθόδοξη υμνολογία της Κυριακής της Απόκρεω επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτή τη διάσταση: η αγάπη προς τον πλησίον είναι το κριτήριο της αγάπης προς τον Θεό.
Η ανάσταση των νεκρών
Πριν από την κρίση θα γίνει η γενική ανάσταση. Όλοι οι άνθρωποι θα αναστηθούν σωματικά — όχι ως πνεύματα αλλά με νέα, άφθαρτα σώματα. Ο Παύλος αναπτύσσει τη διδασκαλία αυτή στην Α’ Κορινθίους (κεφ. 15). Η ανάσταση δεν είναι επιστροφή στη φθαρτή κατάσταση αλλά μετάβαση σε νέα μορφή ύπαρξης.
Στην ευχαριστία
Η Εκκλησία στη Λειτουργία προσδοκά αυτή την παρουσία: «ἐλθέτω χάρις, καὶ παρελθέτω ὁ κόσμος οὗτος» (Διδαχή). Η Δευτέρα Παρουσία δεν είναι απλώς γεγονός του μέλλοντος — είναι η κατεύθυνση όλης της χριστιανικής ζωής.