Οι άγγελοι κατέχουν σταθερή θέση στη βιβλική και πατερική παράδοση. Δεν είναι μυθολογικά πλάσματα ούτε δευτερεύοντες θεοί. Είναι κτίσματα του ενός Θεού, νοερά και ασώματα, που υπάρχουν για να τον δοξολογούν και να διακονούν στη σωτηρία του ανθρώπου.

Η φύση τους

Στην ορθόδοξη παράδοση οι άγγελοι περιγράφονται ως «ασώματοι» όχι με την έννοια ότι είναι απολύτως άυλοι όπως ο Θεός, αλλά ότι δεν έχουν τη χονδρή σωματικότητα της κτιστής ύλης. Είναι λεπτότατα νοερά πνεύματα, με ιδιαίτερη φύση, ξεχωριστή από τη θεία και ξεχωριστή από την ανθρώπινη.

Δημιουργήθηκαν προ της ορατής κτίσεως — έτσι το διδάσκουν πολλοί Πατέρες, στηριζόμενοι σε χωρία της Παλαιάς Διαθήκης που τους εμφανίζουν να παρευρίσκονται κατά τη δημιουργία του κόσμου. Και είναι αθάνατοι, χωρίς αυτή η αθανασία να είναι αυθύπαρκτη· είναι δωρεά του Θεού.

Οι εννέα τάξεις

Ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, στο έργο του «Περί της ουρανίου ιεραρχίας», συστηματοποίησε μια διάκριση εννέα αγγελικών τάξεων σε τρεις ιεραρχίες: Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνοι· Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες· Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι. Η ιεραρχία αυτή δεν είναι γραφειοκρατική κλίμακα εξουσίας, αλλά τάξη μετοχής στο φως του Θεού: όσο πλησιέστερα στον Θεό, τόσο εντονότερη η μετοχή και η μεταβίβαση φωτός στις κατώτερες τάξεις.

Διακονία στον άνθρωπο

Η Γραφή παρουσιάζει τους αγγέλους ως αγγελιοφόρους, προστάτες, συνοδούς στην προσευχή και υπηρέτες της σωτηρίας. Η ορθόδοξη παράδοση δέχεται τη διδασκαλία περί φύλακος αγγέλου: κάθε βαπτισμένος έχει αγγελικό συνοδό που συνεργεί στην πορεία της ζωής του.

Η σχέση μας με τους αγγέλους δεν είναι λατρευτική με την έννοια που ανήκει μόνο στον Θεό· είναι σχέση συνέργειας. Δεν τους προσευχόμαστε ως σε θεούς, αλλά αναγνωρίζουμε την παρουσία τους και τους τιμούμε στις ακολουθίες της Εκκλησίας. Η συμμετοχή τους στη Θεία Λειτουργία είναι ρητά αναγνωρισμένη: «οι τα Χερουβείμ μυστικώς εικονίζοντες».