Η Εκκλησία της Γεωργίας ανήκει στις αρχαιότερες αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, με ιστορική παρουσία που ανάγεται στον 4ο αιώνα και ισχυρή κανονική και πνευματική παράδοση που επιβίωσε σε πολλαπλές κατακτήσεις και απειλές αφανισμού.
Ιστορική διαδρομή
Σύμφωνα με την παράδοση, ο εκχριστιανισμός των Ιβήρων (Γεωργιανών) πραγματοποιήθηκε γύρω στο 326 από την αγία Νίνα την Ισαπόστολο, η οποία οδήγησε στην πίστη τον βασιλέα Μιριάν Γ΄ και τη βασίλισσα Νάνα. Η Γεωργία έγινε έτσι από τα πρώτα χριστιανικά κράτη στον κόσμο. Η εκκλησία υπαγόταν αρχικά στο Πατριαρχείο Αντιοχείας, από το οποίο έλαβε το αυτοκέφαλο τον 5ο αιώνα — κατά μία παράδοση επί Αρχιεπισκόπου Πέτρου. Το αξίωμα του Καθολικού-Πατριάρχου πάσης Γεωργίας καθιερώθηκε σταδιακά, με τη Μτσχέτα ως ιστορική έδρα.
Δοκιμασίες και επιβίωση
Η εκκλησία υπέστη επανειλημμένες απειλές: αραβικές, σελτζουκικές, μογγολικές, περσικές και οθωμανικές επιδρομές δοκίμασαν τη συνέχειά της. Παρά ταύτα, λειτουργικές, μοναστικές και υμνογραφικές παραδόσεις διατηρήθηκαν ζωντανές, με κέντρα όπως η Μτσχέτα, το Γκελάτι, η Νταβίτ-Γκαρέτζι και το Σιόνι. Η γεωργιανή γλώσσα ανέπτυξε πρώιμη και πλούσια εκκλησιαστική γραμματεία, με μεταφράσεις πατερικών και λειτουργικών κειμένων.
Η ρωσική παρένθεση
Με την προσάρτηση της Γεωργίας στη Ρωσική Αυτοκρατορία στις αρχές του 19ου αιώνα, το αυτοκέφαλο καταργήθηκε μονομερώς το 1811 και η εκκλησία υπήχθη ως Εξαρχία στη Ρωσική Σύνοδο. Η αποκατάσταση του αυτοκεφάλου έγινε το 1917, μετά την κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε επίσημα την πατριαρχική αξία και το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Γεωργίας με Τόμο του 1990.
Σήμερα
Η Γεωργιανή Ορθόδοξη Εκκλησία, με έδρα την Τιφλίδα, βιώνει σήμερα έντονη πνευματική αναγέννηση μετά την κατάρρευση της σοβιετικής περιόδου. Ο Καθολικός-Πατριάρχης πάσης Γεωργίας προεξάρχει του ιερατικού σώματος, με σημαντική κοινωνική και ηθική παρουσία στη γεωργιανή κοινωνία. Η εκκλησία συμμετέχει ενεργά στους πανορθοδόξους διαλόγους και διατηρεί την αρχαία λειτουργική και υμνογραφική κληρονομιά της.