Στην Κυριακή Δ΄ Λουκά, η Εκκλησία μάς παρουσιάζει την παραβολή του σπορέως. Ο Χριστός, απευθυνόμενος σε ανθρώπους που γνώριζαν καλά τη γη, χρησιμοποιεί την εικόνα του σπόρου για να μιλήσει για τον λόγο του Θεού και για τον τρόπο που αυτός γίνεται δεκτός στην καρδιά του ανθρώπου. Ο σπόρος είναι ο ίδιος· το αποτέλεσμα εξαρτάται από το έδαφος.
Εικονογράφηση της περικοπής, δημιουργημένη με εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.
Ο καιρός της σποράς
Η Εκκλησία της Ελλάδος διαβάζει την παραβολή του σπορέως πάντοτε στα μέσα του Οκτωβρίου, την Κυριακή που πέφτει ανάμεσα στις 11 και τις 17 του μήνα, όταν τιμώνται και οι Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Είναι η εποχή που οι πρώτες βροχές μαλακώνουν τη γη, ξεραμένη από τον ήλιο του καλοκαιριού, και οι γεωργοί βγαίνουν στα χωράφια να σπείρουν. Ο ακροατής ακούει την παραβολή και βλέπει γύρω του την ίδια εικόνα. Ο γεωργός όμως ξέρει ότι ο σπόρος δεν ρίχνεται σε όποια γη να ’ναι: πρώτα οργώνει, μαζεύει τις πέτρες, ξεριζώνει τα αγκάθια. Ο πιο πολύτιμος αγρός που μας εμπιστεύθηκε ο Θεός είναι η ψυχή μας, και χρειάζεται την ίδια επίμονη καλλιέργεια.
Ο σπόρος και ο σπορέας
Ο σπόρος είναι ο λόγος του Θεού. Ο Χριστός σπέρνει με την διδασκαλία του, με την Εκκλησία, με τα μυστήρια, με τα κηρύγματα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι ο σπορέας δεν σπέρνει φειδωλά· ο σπόρος πέφτει παντού, ακόμη και εκεί που δεν πρόκειται να καρποφορήσει. Αυτό δείχνει την απέραντη αγάπη του Θεού, που προσφέρει σε όλους τη δυνατότητα της σωτηρίας, χωρίς να αποκλείει κανέναν.
Τέσσερα είδη γης
Η παραβολή περιγράφει τέσσερις τύπους ακροατών. Ο δρόμος είναι η καρδιά που μένει σκληρή· ο λόγος δεν εισχωρεί καν, και ο διάβολος τον αρπάζει αμέσως. Το πετρώδες έδαφος δέχεται τον σπόρο με χαρά, αλλά δεν έχει βάθος· στις δυσκολίες της ζωής, η αρχική θέρμη σβήνει. Τα αγκάθια αντιπροσωπεύουν τις μέριμνες, τον πλούτο και τις ηδονές του βίου, τις διασκεδάσεις που δεν αφήνουν χρόνο για την ψυχή και τη δίψα του κέρδους, που πνίγουν τον λόγο και τον εμποδίζουν να ωριμάσει. Τέλος, η αγαθή γη ακούει τον λόγο με καρδιά αγαθή και απλή, τον κρατεί και καρποφορεί με υπομονή.
Τι σημαίνει «αγαθή γη»;
Ο Χρυσόστομος εξηγεί ότι η αγαθή γη δεν είναι προνόμιο των εκλεκτών, αλλά κατάσταση που καλλιεργείται με την ελεύθερη βούληση. Δεν γεννιέται κανείς καλό έδαφος· γίνεται. Αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να καθαρίζουμε την καρδιά μας από πέτρες και αγκάθια με τη μετάνοια, την εξομολόγηση, την άσκηση και την αδιάλειπτη προσευχή. Η αγαθή καρδιά ακούει τον λόγο όχι παθητικά, αλλά τον κρατά και τον μελετά, ώστε να γίνει πράξη.
Η καρποφορία με υπομονή
Το ευαγγέλιο τονίζει ότι η αγαθή γη καρποφορεί «ἐν ὑπομονῇ» — με υπομονή. Ο καρπός δεν έρχεται αμέσως. Χρειάζεται χρόνος, επιμονή, κόπος και εμπιστοσύνη στον Θεό. Η πνευματική ζωή είναι αγώνας μακροπρόθεσμος. Πολλοί απογοητεύονται όταν δεν βλέπουν γρήγορα αποτελέσματα. Η παραβολή μάς καλεί να μην εγκαταλείπουμε· να συνεχίζουμε να ποτίζουμε τον σπόρο με την χάρη του Θεού, μέσα στην Εκκλησία, με τα μυστήρια και την αγάπη προς τον πλησίον. Τότε ο Θεός δίνει αύξηση.
Τι ζητάει από εμάς ο Χριστός;
Ο σπόρος του θείου λόγου πέφτει σήμερα και σε εμάς. Το ερώτημα είναι τι είδους έδαφος είμαστε. Ας μην μείνουμε στον επιφανειακό ενθουσιασμό ούτε στις βιοτικές μέριμνες. Ας γίνουμε αγαθή γη που κρατά τον λόγο και καρποφορεί με υπομονή. Όπως λέει ο Χρυσόστομος, δεν φτάνει να ακούμε· πρέπει να αλλάζουμε ζωή. Αυτή είναι η γνησιότητα της πίστεώς μας.
Πηγή: Το κείμενο αξιοποιεί και το κήρυγμα για την Κυριακή Δ΄ Λουκά στο βιβλίο του Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτη «Κυριακή» (Ορθόδοξος Ιεραποστολική Αδελφότης «Ο Σταυρός»).
Σχετικά: Το νόημα της λειτουργίας και το κήρυγμα αυτής της Κυριακής, σε απλή γλώσσα, στη «Φωνή Κυρίου» της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος: apostoliki-diakonia.gr/fk