Στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, από το κατά Λουκάν, ο Χριστός διηγείται την παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου. Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορία για τη μετά θάνατον ζωή· είναι μια αποκάλυψη της κρίσεως του Θεού πάνω στην αδιαφορία και την ασπλαχνία. Το ερώτημα που τίθεται ενώπιόν μας είναι πώς διαχειριζόμαστε τα αγαθά που μας εμπιστεύθηκε ο Θεός.
Η αντίθεση των δύο βίων
Ο πλούσιος ζει μέσα στη χλιδή και την καθημερινή ευωχία. Στην πύλη του σπιτιού του βρίσκεται ο Λάζαρος, γεμάτος πληγές, που λαχταρά να χορτάσει από τα ψίχουλα του τραπεζιού. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι ο πλούσιος δεν καταδικάζεται επειδή ήταν πλούσιος, αλλά επειδή παρέμεινε ασυγκίνητος μπροστά στον ανθρώπινο πόνο. Ο Λάζαρος δεν ζητούσε πολλά· μόνο ό,τι περίσσευε. Όμως ο πλούσιος ούτε αυτό δεν έδωσε.
Η ανατροπή μετά θάνατον
Ο θάνατος ισοπεδώνει τις κοινωνικές διακρίσεις. Ο Λάζαρος μεταφέρεται «εἰς τὸν κόλπον τοῦ Ἀβραάμ», ενώ ο πλούσιος βασανίζεται. Ο Αβραάμ τον αποκαλεί «τέκνον», φανερώνοντας ότι ο Θεός δεν τον απορρίπτει οριστικά· όμως το χάσμα που δημιούργησε η αμετανοησία του δεν μπορεί πλέον να γεφυρωθεί. Η κόλαση δεν είναι εκδίκηση του Θεού, αλλά η κατάσταση της αποξένωσης από Αυτόν, που ο ίδιος ο άνθρωπος επέλεξε με την ασπλαχνία του.
Η πώρωση που αρνείται τον λόγο του Θεού
Ο πλούσιος ζητά από τον Αβραάμ να στείλει τον Λάζαρο στους αδελφούς του για να τους προειδοποιήσει. Η απάντηση είναι κατηγορηματική: έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες· αν δεν τους ακούσουν, ούτε αν κάποιος αναστηθεί από τους νεκρούς θα πιστέψουν. Ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι ακόμη και μέσα στον άδη ο πλούσιος βλέπει τον Λάζαρο ως υπηρέτη, όχι ως πλησίον. Η πίστη δεν γεννιέται από θαύματα, αλλά από ταπείνωση και υπακοή στον λόγο του Θεού. Η σκληρή καρδιά δεν αλλάζει ούτε με την πιο εκπληκτική θεοσημεία.
Η ελεημοσύνη ως οδός ζωής
Η παραβολή δεν αποσκοπεί στον εκφοβισμό. Είναι πρόσκληση σε έμπρακτη αγάπη. Οι Πατέρες, όπως ο Μέγας Βασίλειος, διδάσκουν ότι ο πλούτος είναι θεία παρακαταθήκη που πρέπει να διαχέεται στους ενδεείς. Σήμερα ο Λάζαρος μπορεί να είναι ο γείτονας που πεινά, ο πρόσφυγας, ο μοναχικός ασθενής. Η αδιαφορία απέναντί του δεν είναι ουδέτερη· μας κρίνει ήδη. Η ελεημοσύνη δεν είναι απλώς καλό έργο, αλλά καρπός μετανοίας και πίστεως.
Η πρόσκληση σε μετάνοια
Ας εξετάσουμε τον εαυτό μας: Ακούμε τον Μωυσή και τους προφήτες; Διαβάζουμε την Αγία Γραφή με διάθεση υπακοής; Βλέπουμε τον πλησίον που υποφέρει ή τον προσπερνούμε; Η μετάνοια δεν είναι συναίσθημα, αλλά αλλαγή νου και ζωής. Ο Χριστός μάς δίνει ακόμη καιρό. Ας μη μοιάσουμε στον πλούσιο που κατάλαβε το λάθος του όταν ήταν πια αργά. Ας ανοίξουμε την καρδιά και το χέρι μας σε όσους έχουν ανάγκη, για να βρεθούμε κι εμείς στην αγκαλιά του Αβραάμ, στη χώρα των ζώντων.
Σχετικά: Το νόημα της λειτουργίας και το κήρυγμα αυτής της Κυριακής, σε απλή γλώσσα, στη «Φωνή Κυρίου» της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος: apostoliki-diakonia.gr/fk