Η Βάπτιση της Ρωσίας το 988 αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά γεγονότα της παγκόσμιας εκκλησιαστικής ιστορίας, καθώς χάραξε αμετάκλητα την πνευματική, πολιτισμική και πολιτική φυσιογνωμία ενός ολόκληρου λαού και προσέφερε στην Ορθοδοξία τον μεγαλύτερο σλαβικό φορέα της.
Ιστορική διαδρομή
Πριν από τη Βάπτιση, ήδη από τα μέσα του 9ου αιώνα, υπήρχαν χριστιανικές παρουσίες στο Κίεβο: η γιαγιά του Βλαδίμηρου, η αγία Όλγα, είχε βαπτισθεί στην Κωνσταντινούπολη γύρω στο 957, λαμβάνοντας το όνομα Ελένη. Παρόλα αυτά, ο πατέρας του Βλαδίμηρου, Σβιατοσλάβος, παρέμεινε ειδωλολάτρης. Ο ίδιος ο Βλαδίμηρος, στις αρχές της βασιλείας του (ανέβηκε στον θρόνο το 980), ήταν αρχικά ζηλωτής εκπρόσωπος του σλαβικού πανθέου.
Η αναζήτηση πίστεως
Σύμφωνα με την «Πρώτη Χρονογραφία» του Νέστορος, ο Βλαδίμηρος έστειλε απεσταλμένους σε διάφορες θρησκείες — μουσουλμανικές, ιουδαϊκές, λατινικές, βυζαντινές — για να αξιολογήσει την κάθε λατρεία. Οι απεσταλμένοι του στην Κωνσταντινούπολη, παρακολουθώντας τη Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία, είπαν ότι «δεν ξέραμε αν ήμαστε στον ουρανό ή στη γη». Η πολιτική σύμπραξη με το Βυζάντιο — με γάμο του Βλαδίμηρου με την πορφυρογέννητη Άννα, αδελφή των αυτοκρατόρων Βασιλείου Β΄ και Κωνσταντίνου Η΄ — επισφράγισε την επιλογή.
Η βάπτιση και ο εκχριστιανισμός
Ο Βλαδίμηρος βαπτίσθηκε το 988, πιθανόν στη Χερσώνα της Κριμαίας, και ακολούθησε ο μαζικός εκχριστιανισμός των κατοίκων του Κιέβου στα νερά του Δνείπερου. Καταστράφηκαν τα παλαιά είδωλα, ιδρύθηκαν ναοί και επισκοπές, και η νεοϊδρυθείσα Μητρόπολη Κιέβου υπήχθη στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, παίρνοντας τον πρώτο μητροπολίτη — τον Έλληνα Μιχαήλ ή κατά άλλους Λεόντιο.
Η σημασία
Με την Βάπτιση εισήλθε στη Ρωσία ολόκληρος ο βυζαντινός λειτουργικός, νομικός, αρχιτεκτονικός και εικαστικός κόσμος, καθώς και η σλαβονική γλώσσα που είχαν προετοιμάσει οι μαθητές των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου. Από τη ρίζα αυτή θα αναπτυχθεί η ρωσική αγιολογία, η μοναστική παράδοση των Λαυρών του Κιέβου και αργότερα της Μόσχας, και η μεγάλη πορεία της ρωσικής Ορθοδοξίας. Ο άγιος Βλαδίμηρος τιμάται ως ισαπόστολος, μαζί με την αγία Όλγα τη γιαγιά του.